 |
| Από το "Gay Usa" (1977) |
Στην κοινή γνώμη θα βρεις αρκετά στερεότυπα για την αμφιφυλοφιλία. Τα bi άτομα απατούν τους συντρόφους τους, είναι σε σύγχυση, αναποφάσιστα ή περνούν μια φάση, πριν συνειδητοποιήσουν ότι είναι γκέι ή στρέιτ. Στην πραγματικότητα τίποτα από αυτά δεν ευσταθεί, γιατί δε μπορεί να μιλήσει κάποιος για το σύνολο των bi ατόμων. Το αν ένα bi άτομο είναι ασύδοτο σεξουαλικά δε σημαίνει και ότι συνολικά τα bi άτομα συμπεριφέρονται κατ’ αυτό τον τρόπο. Τα στερεότυπα στη βάση τους επιχειρούν να τοποθετήσουν σύσσωμα τα άτομα μιας ομάδας σε καλούπια, ωστόσο αυτό είναι ρεαλιστικά αδύνατο. Ακόμα και μεταξύ των αμφιφυλόφιλων ατόμων υπάρχουν έντονες διαφοροποιήσεις ως προς τη σεξουαλικότητα, κάποια άτομα π.χ. έχουν προτιμήσεις μεταξύ των φύλων που τους ελκύουν, και γενικότερα αντιλαμβάνονται την έλξη που νιώθουν με μοναδικό τρόπο το καθένα.
Αλλά πρώτα, ας ορίσουμε την αμφιφυλοφιλία. Κάτι διόλου εύκολο, γιατί ακόμη και στην προσωπική μου έρευνα για το πτυχίο μου παρατήρησα ότι έως και άτομα της LGBTQ+ κοινότητας διαφωνούν μεταξύ τους. Οι απόψεις διίστανται ακόμα και στους επιστημονικούς χώρους, γεγονός που με προβλημάτισε. Για μέρος της κοινής γνώμης, η αμφισεξουαλικότητα ακόμη και σήμερα αφορά δύο φύλα, τα οποία συγκεκριμένα είναι οι άνδρες και οι γυναίκες. Αυτό έγκειται και στο ότι το «αμφί» ή το “bi” στο “bisexuality”, σημαίνει «δύο». Αυτή η εντύπωση έχει οδηγήσει στην ιδέα ότι η αμφιφυλοφιλία διαιωνίζει τη διπολική αντίληψη του φύλου, περιθωριοποιώντας άτομα που δεν είναι ούτε αποκλειστικά άντρες, ούτε αποκλειστικά γυναίκες, είτε ως προς το sex (“intersex” άτομα) ή ως προς το gender (“non-binary” άτομα), ακόμη και τα trans άτομα.
Ίσως αυτό να ήταν μια κυρίαρχη αντίληψη ως τον προηγούμενο αιώνα, ωστόσο, ήδη από τη δεκαετία του ’70 bi άτομα προσπαθούν να επαναπροσδιορίσουν την αμφιφυλοφιλία, όπως συνέβη μέσα από το περιοδικό “Anything That Moves” (1990-2002) όπου γινόταν ξεκάθαρο στο “Bisexual Manifesto” ότι:
“Bisexuality is a whole, fluid identity. Do not assume that bisexuality is binary or duogamous in nature; that we must have "two" sides or that we MUST be involved simultaneously with both genders to be fulfilled human beings. In fact, don't assume that there are only two genders. Do not mistake our fluidity for confusion, irresponsibility, or an inability to commit. Do not equate promiscuity, infidelity, or unsafe sexual behavior with bisexuality. Those are human traits that cross ALL sexual orientations. Nothing should be assumed about anyone's sexuality—including your own [...]. We bisexuals tend to define bisexuality in ways that are unique to our own individuality. There are as many definitions of bisexuality as there are bisexuals. Many of us choose not to label ourselves anything at all, and find the word 'bisexual' to be inadequate and too limiting.”
Αντιστοίχως η ακτιβίστρια Robyn Ochs δήλωσε το 2014 ότι θεωρεί τον εαυτό της “bisexual” καθώς θεωρεί πιθανό να νιώσει ρομαντική ή σεξουαλική έλξη για άτομα άνω του ενός φύλου, όχι όμως απαραίτητα την ίδια στιγμή, με τον ίδιο τρόπο ή στον ίδιο βαθμό. Ο ορισμός αυτός είναι ευρέως πια αποδεκτός στην κοινότητα των bi ατόμων.
Στην πραγματικότητα, αν το σκεφτεί κανείς, η γλώσσα μας επηρεάζεται από τους καιρούς και συχνά οι λέξεις χάνουν το αρχικό τους νόημα. Μπορεί κάποτε τα φύλα να γίνονταν αντιληπτά ως δύο από τη συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας, αλλά τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Όσο ο Οκτώβρης δεν είναι στο παρόν ημερολόγιο ο όγδοος μήνας του έτους, τόσο και το «αμφί» δε χρειάζεται εν προκειμένω να λαμβάνεται τόσο κυριολεκτικά. Έτσι, ακόμη και σε επιστημονικές δημοσιεύσεις των τελευταίων ετών (π.χ. στην ιστοσελίδα της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρίας), μπορεί να βρει κανείς ορισμούς της αμφιφυλοφιλίας ως έλξη για πάνω από ένα φύλο.
Εδώ είναι ωστόσο που μπαίνει στη συζήτηση και η πανσεξουαλικότητα (pansexuality). Κάποια μη στρειτ/γκέι άτομα αντιμετωπίζουν με δυσπιστία την αμφιφυλοφιλία και έχουν καταφύγει σε αυτό τον όρο, αισθανόμενοι πιο άνετα ως «πανσέξουαλ». Ένα πανσέξουαλ άτομο διατείνεται ότι μπορεί να ενδιαφερθεί για κάποιον ανεξάρτητα από το φύλο του, βιώνει έλξη επομένως για κάθε πιθανό φύλο. Πολλοί πανσέξουαλ δηλώνουν ότι συμπεριλαμβάνουν trans, non-binary και intersex άτομα. Αυτό που συμπεραίνω είναι ότι υπάρχει ασυμφωνία απόψεων, καθώς κάποια άτομα θεωρούν ότι η αμφιφυλοφιλία απορρίπτει αυτές τις ταυτότητες, ενώ άλλα όχι, και αυτό οδηγεί σε σύγχυση.
Σε μέρος της βιβλιογραφίας οι σεξουαλικές ταυτότητες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Η ετεροφυλοφιλία και η ομοφυλοφιλία θεωρούνται μονοσεξουαλικές ταυτότητες, καθώς το άτομο εν προκειμένω βιώνει έλξη για άτομα ενός μόνο φύλου. Στις μη μονοσεξουαλικές (στα αγγλικά εντόπισα και τους όρους "multisexual" και "plurisexual") ταυτότητες από την άλλη εντάσσονται οι ετικέτες που περιγράφουν την έλξη προς πάνω από ένα φύλο. Πέρα από τον όρο "πανσέξουαλ", επιλέγονται συχνά όροι όπως “queer”, “fluid”, “flexible” και "curious". Μάλιστα, τελευταία έχει κυριαρχήσει η άποψη ότι η αμφιφυλοφιλία λειτουργεί ως «ομπρέλα» (με τον όρο "bi+") περιέχοντας όλες αυτές τις ταυτότητες, οι οποίες απλώς διαφοροποιούνται σε ένα βαθμό μεταξύ τους. Άλλοι, προκειμένου να δικαιολογήσουν το «δύο» στον όρο, εξηγούν ότι η αμφιφυλοφιλία περιγράφει την έλξη για 1) άτομα του ίδιου φύλου και 2) άτομα άλλων φύλων.
Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν bi άτομα εκεί έξω που θεωρούν ότι έλκονται μόνο από άντρες και γυναίκες, και μάλιστα απορρίπτουν trans άτομα. Αυτό δε σημαίνει ωστόσο ότι όλοι το αντιλαμβάνονται μ’ αυτό τον τρόπο. Η σεξουαλικότητα είναι περίπλοκη και γίνεται αντιληπτή μοναδικά από τον καθένα. Κάποια μη στρέιτ/γκέι άτομα νιώθουν το ίδιο άνετα με διάφορες ταυτότητες ταυτόχρονα, όπως bi, pan ή queer. Κάποια άλλα άτομα απορρίπτουν τον όρο "queer", καθώς παλιότερα χρησιμοποιούνταν υποτιμητικά για μέλη της κοινότητας. Ωστόσο, προσωπικά μου φαίνεται αφελές να διαβάζω σε δημοσιευμένες εργασίες τελευταίων ετών ορισμούς της αμφιφυλοφιλίας ως την έλξη προς άντρες και γυναίκες. Παλιότερες αντιλήψεις που περιορίζονταν στη διχοτόμηση του φύλου (άντρες - γυναίκες) και της σεξουαλικότητας (ετεροφυλοφιλία - ομοφυλοφιλία) επηρεάζουν ακόμη και σήμερα τους επιστημονικούς κύκλους, αλλά και την κοινή γνώμη. Ωστόσο, ήδη το 1948 ο Kinsey δήλωνε:
Η διακριτή προκατάληψη ("αμφιφοβία") που βιώνουν τα αμφιφυλόφιλα άτομα εξηγεί και τα ερευνητικά ευρήματα που τα δείχνουν να βιώνουν περισσότερες συναισθηματικές δυσκολίες από τόσο ετεροφυλόφιλα όσο και ομοφυλόφιλα άτομα. Κάποια bi+ άτομα βιώνουν προκατάληψη ακόμη και εντός της LGBTQ+ κοινότητας. Πρόκειται για μια ταυτότητα που περιθωριοποιείται, παραβλέπεται και αποσιωπείται ("bisexual erasure") και κυριαρχεί έντονη σύγχυση, παραπληροφόρηση και πληθώρα στερεοτύπων γύρω από αυτή σε πολλά πλαίσια, ακόμη κι από θεραπευτές και ψυχολόγους. Για το λόγο αυτό οι ειδικοί καλούν τους θεραπευτές να ενημερώνονται και να εκπαιδεύονται στα ιδιαίτερα θέματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα της LGBTQ+ κοινότητας.
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:
- Bowes-Catton H., Hayfield N. (2015) Bisexuality. In: Richards C., Barker M.J. (eds) The Palgrave Handbook of the Psychology of Sexuality and Gender. Palgrave Macmillan, London.
- Flanders, C. E., Robinson, M., Legge, M. M., & Tarasoff, L. A. (2016). Negative identity experiences of bisexual and other non-monosexual people: A qualitative report. Journal of Gay & Lesbian Mental Health, 20(2), 152–172.
- Flanders, C. E., LeBreton, M. E., Robinson, M., Bian, J., & Caravaca-Morera, J. A. (2017). Defining Bisexuality: Young Bisexual and Pansexual People's Voices. Journal of Bisexuality, 17(1), 39-57
- Garelick, A. S., Filip-Crawford, G., Varley, A. H., Nagoshi, C. T., Nagoshi, J. L., & Evans, R. (2017). Beyond the Binary: Exploring the Role of Ambiguity in Biphobia and Transphobia. Journal of Bisexuality, 17(2), 172-189
- Gonzalez, K. A., Flanders, C. E., Pulice-Farrow, L., & Bartnik, A. (2021). "It's almost like bis, pans kind of stick together:" Bi+ belonging and community connection. Journal of Bisexuality.
- Hayfield, N. (2020). Bisexual and Pansexual Identities: Exploring and Challenging Invisibility and Invalidation (1st ed.). Routledge.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου