Η αγαπημένη λέξη των τελευταίων χρόνων. Ο όρος πασπαρτού. Οι νάρκισσοι. Έλα σε μια μαγική χώρα όπου κάθε τοξικός πρώην μετατρέπεται σε ναρκισσιστή και ο ναρκισσισμός έχει χάσει κάθε παρελθούσα έννοια. Ναρκισσισμός ίσον τοξικότητα. Ναρκισσισμός ίσον κακοποίηση.
Τα σάιτ στο ίντερνετ κάνουν καταπληκτική δουλειά στο να περιπλέκουν την κατάσταση. Με γενικευμένες περιγραφές, με εκλαϊκευμένη ψυχολογία, ποπ ψυχολογία, το μόνο που κατορθώνουν είναι να μας φέρνουν στο σημερινό αποτέλεσμα. Έχουμε χάσει τη μπάλα.
Ας ξεκινήσουμε με τα βασικά. Ο ναρκισσισμός είναι ένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Όλοι μας έχουμε τα στοιχειώδη ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά που ανήκουν στην ανθρώπινη φύση και εξέλιξη. Ο ναρκισσισμός καλό είναι να εισέρχεται σε ένα φάσμα. Δε χωριζόμαστε στους νάρκισσους και στους άλλους. Εισχωρούμε ωστόσο όλοι σε ένα αχανές φάσμα. Στο ένα άκρο όσοι έχουν στοιχειώδη ναρκισσιστικά στοιχεία, στο άλλο άκρο άνθρωποι που πραγματοποιούν ως και ναρκισσιστική κακοποίηση. Καταλαβαίνεις πως στα ενδιάμεσα υπάρχουν και καθημερινοί άνθρωποι, όχι και τόσο επικίνδυνοι. Η ανθρώπινη εμπειρία δε μπορεί να χωριστεί σε δίπολα. Τουλάχιστον εγώ έτσι τα αντιλαμβάνομαι.
Στους ανθρώπους με άνω του μέσου όρου ναρκισσιστικά στοιχεία, υπάρχουν λογής και λογής συμπεριφορές. Η συμπεριφορά ενός ατόμου με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, χάριν συντομίας θα τους ονομάζω ναρκισσιστές μετέπειτα, εξαρτάται και από κάποια διάγνωση, όπως οριακή ή αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας, και από τη συνολική προσωπικότητα, τα βιώματα ζωής, την ανατροφή και τη γενετική βάση. Υπάρχουν άνθρωποι που δύνανται να κάνουν μεγάλο κακό και άνθρωποι που παρουσιάζουν απλώς τοξικές συμπεριφορές. Οι ειδικοί έχουν ονομάσει αυτό το "κακό" ως "ναρκισσιστική κακοποίηση".
Για να το δούμε πιο συγκεκριμένα, αξίζει να σημειώσω πως η ναρκισσιστική κακοποίηση συμβαίνει συνήθως αφού έχει διαμορφωθεί κάποιου είδους εγγύς συναισθηματική σχέση. Ο ναρκισσιστής πιο εύκολα θα κακοποιήσει συναισθηματικά κάποιο σύντροφο, κάποιο πολύ στενό φίλο ή το παιδί του. Στους υπολοίπους φαίνεται συνήθως ως κάποιος αρκετά γοητευτικός άνθρωπος, αν και οι ναρκισσιστές πολλές φορές παραείναι υπέροχοι για να αναλώνονται σε απλές παρέες με κοινούς θνητούς. Τώρα, αν ο ναρκισσιστής επιλέξει κάποιον άνθρωπο, όπως μια σύντροφο, στην αρχή πολλές φορές παρατηρείται αυτό που έχει μαλλιοτραβηχθεί πια, το "love bombing". Ουσιαστικά, ο ναρκισσιστής σε λούζει με προσοχή, θαυμασμό και ενθουσιασμό. Θα σου πει σ' αγαπώ απ' τον πρώτο μήνα, είσαι υπέροχη, καλύτερη από τους άλλους, καταπληκτική, φανταστική. Αυτή είναι η μάσκα που χαλαρώνει νωρίς ή αργότερα. Σιγά σιγά, τα πράγματα μετακινούνται. Μόλις ο νάρκισσος αισθανθεί ότι έχει σιγουρέψει την ψαριά, αρχίζουν να σκάνε μύτη τα τοξικά του χαρακτηριστικά. Εννοείται πως για όλα θα ευθύνεσαι εσύ, εννοείται πως εκείνος είναι πάντα σωστός (μην κοιτάς που τον εμφανίζω άντρα, και οι γυναίκες μπορούν να κάνουν ναρκισσιστική κακοποίηση). Προσπαθούν να σε απομακρύνουν σιγά σιγά από τους άλλους, που δεν είναι καλοί για σένα, προσπαθούν να σε χειρίζονται. Συνήθως άνθρωποι με βαρύ ναρκισσισμό, ζουν σ' ένα συννεφάκι. Η πραγματικότητα έχει ξεχειλωθεί και έχει χαθεί το μεγαλύτερο μέρος της αυτογνωσίας και της συνείδησης. Φυσικά κάπου εκεί εμφανίζονται και μορφές "gaslighting". Αφού οι ίδιοι μέσα τους παραποιούν την πραγματικότητα, λογικό δεν είναι να μεταφέρεται αυτό και στην προέκτασή τους, εσένα; Πρόσεξε πολύ. Αυτή η τακτική μπορεί να σε κάνει να αναρωτιέσαι ποια είναι τελικά η αλήθεια, και η αλήθεια είναι πως πρέπει να φύγεις το συντομότερο.
Μπορείς να φανταστείς και τις επιπτώσεις της ναρκισσιστικής κακοποίησης στα παιδιά των ανθρώπων αυτών. Το παιδί είναι ακόμη πιο ευάλωτο. Και αναζητά αγάπη από έναν άνθρωπο που δεν τη γνωρίζει. Θεός φυλάξει.
Θεωρώ πως πρέπει να μιλάμε εκτενώς για τις ναρκισσιστικές συμπεριφορές. Μόνο έτσι μπορούν να αναγνωρίζονται από ανθρώπους που είναι επιρρεπείς να αναζητούν αγάπη εκεί όπου δε θα τη βρουν ποτέ. Τα bullet points στο ίντερνετ εμένα δε με βοήθησαν ποτέ και για καμία ανθρώπινη συμπεριφορά. Χρειαζόμαστε πηγές ασφαλείς και ολοκληρωμένες. Χρειαζόμαστε ανθρώπους που είναι σε θέση να ξεμπροστιάζουν ανθρώπους που κάνουν κακό, γιατί δε μιλάμε, στην πραγματικότητα, για "διαταραχή" που χρήζει λύπησης. Είναι δυνητικά κακοποιητική συμπεριφορά. Χρειαζόμαστε ενημέρωση.
Λάβε όλα όσα έγραψα με μια δόση αλατιού, που λεν' και στα ξένα, γιατί, στην ουσία, δεν είμαι και ειδικός.
Η φωτογραφία είναι από την PERSONA (1966) του Μπέργκμαν, όπου κατ' εμέ παρουσιάζεται μια μορφή ναρκισσισμού και κατ' επέκταση μια ιστορία κακοποίησης.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου